Lebdeğmez (Dudakdeğmez) Sanatı Sorusu

Question

8. Lebdeğmez (dudakdeğmez), genellikle Türk halk şiirinde yaygın olan ve içinde her iki dudağın birbirine veya alt dudağın üst dişlere dokunmasıyla ortaya çıkan seslerin kullanılmadığı şiir türüdür. Bu sanatta içinde dudak ünsüzleri olan şiirler yazılmaz. Bu bilgilere göre aşağıdaki dizelerden hangisi "lebdeğmez" örneğidir?

A) Çıktım yücesine seyran eyledim / Cebel önü çayır çimen görünür / Bir firkat geldi de coştum ağladım / Al, yeşil bahçeli keman görünür
B) Düşman geldi, tabur tabur dizildi / Alnımıza kara yazı yazıldı / Tüfek icat oldu, mertlik bozuldu / Eğri kılınç kında paslanmalıdır
C) Elif kaşlarını çatar / Gamzesi sineme batar / Ak elleri kalem tutar / Yazar Elif Elif diye
D) Hüzünlüdür gece neşedir gündüz / Acı ile tatlı doludur hayat / Göklere yoldaştır Ay ile yıldız / en güzel yoludur hayat

Solvi · Accepted Answer

Merhaba İremnur, harika bir edebiyat sorusuyla karşı karşıyayız. Bu videoda dudakdeğmez yani lebdeğmez sanatını birlikte inceleyelim. Lebdeğmez sanatı, şiirde dudakların birbirine ya da alt dudağın üst dişlere değmesiyle çıkan seslerin kullanılmamasıdır. Türkçedeki dudak ünsüzleri olan be, pe, me, fe ve ve harflerinin bu tür şiirlerde yer almaması gerekir. Şimdi her şıkkı tek tek inceleyerek bu yasaklı harfleri içerip içermediğine bakalım. İlk olarak A şıkkına göz atalım. A şıkkındaki dizelerde me, be ve fe harflerinin yoğun bir şekilde kullanıldığını görüyoruz. Bu nedenle bu şık bir lebdeğmez örneği olamaz. Sıradaki seçeneğimiz B şıkkı. Gelin buradaki yasaklı sesleri tespit edelim. Gördüğümüz gibi B şıkkında da me, be ve fe ünsüzleri bolca yer alıyor. Dolayısıyla B seçeneği de elenir.

Lebdeğmez (Dudakdeğmez) Sanatı Sorusu

Animasyonlu Video Çözüm

Adım Adım Yazılı Çözüm