Koşma ve Nazım Şekilleri

Merhaba Beril, seninle birlikte edebiyat sınavlarında sıkça karşımıza çıkan bu şiir bilgisi sorusunu adım adım inceleyelim.

Soruda verilen özelliklerin hangi dörtlükte bir arada bulunduğunu bulmamız isteniyor. Genellikle bu tip sorularda; hece ölçüsü, kafiye, redif türleri ve şiirin teması yani türü sorgulanır. Seçenekleri tek tek detaylıca analiz edelim.

İlk olarak A seçeneğindeki dörtlüğü ele alalım ve hece ölçüsünü, uyak düzenini ve temasını inceleyelim.

Şimdi A seçeneğindeki dörtlüğün hece sayılarını tek tek sayarak ölçüsünü bulalım.

Gördüğümüz gibi bütün dizeler on bir heceden oluşmaktadır. Yani bu dörtlük on birli hece ölçüsü ile yazılmıştır.

Şimdi de bu dörtlüğün kafiye ve redif analizini yapalım. İlk üç dizenin sonundaki kelimelere bakalım: dizildi, yazıldı ve bozuldu.

Burada kelimelerimizin kökleri diz, yaz ve boz eylemleridir. Kelime köklerine gelen edilgenlik ekleri olan ıl, il, ul ile görülen geçmiş zaman ekleri olan dı, di, du aynı görevdedir. Bu yüzden il di, ıl dı ve ul du ekleri rediftir.

Geriye kalan diz, yaz ve boz köklerindeki ortak ses ise yalnızca z harfidir. Tek ses benzerliğine dayandığı için burada yarım kafiye vardır.

Son olarak şiirin temasına baktığımızda düşman, mertlik ve kılıç gibi yiğitlik bildiren sözcükler görüyoruz. Bu da bize bu şiirin bir koçaklama, yani yiğitçe bir edayla yazılmış kahramanlık şiiri olduğunu gösterir.

Şimdi B seçeneğindeki dörtlüğü inceleyelim.

Bu dörtlükte de heceleri saydığımızda on birli hece ölçüsünü görüyoruz. Uyak analizini yapmak için olmuyor, gülmüyor ve bilmiyor kelimelerine odaklanalım.