Fiilde Çatı - Sözde Özne

Merhaba arkadaşlar! Bu videoda fiilde çatı konusuyla ilgili güzel bir soruyu birlikte çözeceğiz. Sorumuzda hangi cümlede kitap sözcüğünün sözde özne olarak kullanılmadığı soruluyor.

Seçenekleri incelemeden önce sözde özne kavramını kısaca hatırlayalım. Edilgen çatılı, yani le veya ne eklerini alan fiillerin yüklem olduğu cümlelerde işi yapan belli değildir. Bu durumda işten etkilenen unsur cümlede özne görevini üstlenir ve buna sözde özne denir. Eğer yüklem etken ise özne gerçek öznedir.

Şimdi A seçeneğini inceleyelim. Cümlemiz, Kitap, yayınevi tarafından yeniden basıldı. Yüklemimiz basıldı fiilidir. Basmak eylemine gelen ıl edilgenlik ekiyle fiil edilgen yapılmıştır. Basılan ne sorusunun cevabı olan kitap sözcüğü, işi kendisi yapmadığı için sözde öznedir.

Gördüğünüz gibi, basıldı fiili edilgen olduğu için kitap sözcüğü sözde öznedir. Burada yayınevi tarafından ifadesi ise örtülü öznedir.

Şimdi B seçeneğine bakalım. Almayı düşündüğüm kitap, çok fazla satılmış. Yüklemimiz satılmış fiilidir. Satmak eylemi ıl ekiyle edilgen hale getirilmiştir. Satılan ne sorusuna cevap olan almayı düşündüğüm kitap ifadesi, kendi kendini satamayacağı için sözde öznedir.

Satılmış edilgen bir fiil olduğu için kitap sözcüğü burada da sözde öznedir.