Divan Edebiyatı Beyit İncelemesi

Selam Mehmet, bu soruda iki farklı beyiti karşılaştırarak verilen yargılardan hangisinin yanlış olduğunu bulacağız.

Önce Necati'ye ait olan birinci beyite bakalım. 'Beni ağlan beni kim üstüme gelmez ölicek, Bir avuç toprak atar bâd-ı sabâdan gayrı' diyor.

Şair burada öldüğünde mezarına sabah rüzgarından başka kimsenin gelmeyeceğini, yani yalnızlığını anlatıyor. Bu yüzden A şıkkındaki her iki beyitte de yalnızlık teması vardır ifadesinin ilk kısmı doğrudur.

İkinci beyite, Fuzuli'ye bakalım. 'Ne yanar kimse bana âteş-i dilden özge, Ne açar kimse kapum bâd-ı sabâdan gayrı' diyor.

Fuzuli de gönül ateşinden başka kimsenin kendisine yanmadığını ve sabah rüzgarından başka kapısını kimsenin açmadığını söylüyor. Bu da yalnızlık temasını doğrular. A seçeneği doğrudur.

B şıkkında 'vefalı bir dost' benzetmesine dikkat edelim. Her iki beyitte de 'bâd-ı sabâ' yani sabah rüzgarı, herkesin terk ettiği şairin yanına gelen tek şey olarak kişileştirilmiş ve vefalı bir dost gibi sunulmuştur. Bu yüzden B şıkkı da söylenebilir.

D şıkkına bakalım: 'İki beytin de kafiye düzeni aynıdır.'

Birinci beyitte 'ölicek' ve 'gayrı' kelimeleri arasından ziyade, bu bir gazelin ilk beyti değilse bile, mısra sonlarına baktığımızda 'ölicek' ve 'gayrı' kafiyeli değildir. Ancak yapı olarak 'a b' düzenindedir.