Cümlelerin Nesne-Yüklem İlişkisi

Merhaba Semiha, seninle birlikte nesne yüklem ilişkisi konusunu içeren bu güzel Türkçe sorusunu adım adım çözelim.

İlk olarak nesne yüklem ilişkisinin ne anlama geldiğini kısaca hatırlayalım. Türkçe'de fiiller nesne alıp alamamalarına göre iki ana gruba ayrılır.

Geçişli fiiller nesne alabilen fiillerdir ve başına onu kelimesini getirdiğimizde anlamlı olur. Geçişsiz fiiller ise nesne alamaz ve başına onu kelimesi geldiğinde anlamsız olur.

Şimdi birinci cümlemizi inceleyelim. Görevli ekip, balonun sepetindeki teknik donanımları son kez özenle kontrol etti cümlesinde yüklemimiz kontrol etti fiilidir.

Bu yükleme neyi kontrol etti diye sorduğumuzda, balonun sepetindeki teknik donanımları cevabını alırız. Başına onu getirdiğimizde de yani onu kontrol etti dediğimizde anlamlı olduğu için bu fiil geçişlidir.

İkinci cümleye bakalım. Gökyüzündeki süzülüş devam ederken hafif rüzgârın etkisiyle sepet yavaşça sallandı.

Bu cümlede yüklem sallandı kelimesidir. Başına onu kelimesini yerleştirdiğimizde, onu sallandı şeklinde anlamsız bir ifadeyle karşılaşırız. Nesne alamadığı için bu fiilimiz geçişsizdir.