Utanç Duygusunun Gelişimi Üzerine Paragraf Sorusu

31. Yapılan psikolojik araştırmalar, utanç duygusunun gelişiminde sosyal çevrenin ve kültürel kalıpların belirleyici bir rol oynadığını göstermektedir. Kültürel yapılar bireylerden hangi davranışların onaylanacağını, hangilerinin ayıplanacağını önceden belirler ve birey, bu kurallar doğrultusunda sosyal yaşama katılır. Çocukluk döneminde daha çok ebeveyn veya öğretmen tarafından yönlendirilen bu süreç, ergenlikle birlikte sosyal gruplar ve akran ilişkileri sayesinde karmaşık bir hâl alır. Ergen, artık sadece otorite figürlerinin beklentilerini değil arkadaş çevresinin onayını da önemser. Bu nedenle utanç, yalnızca yanlış bir şey yapmış olma korkusuyla değil yanlış anlaşılma ve dışlanma korkusuyla da ilişkilidir. Yetişkinliğe geçişte ise birey, toplumsal beklentilerden tamamen sıyrılmasa da utanç duygusunun kaynağını daha çok kendi değerler sistemi içinde aramaya başlar. Bu nedenle utancın niteliği; çocuk, ergen ve yetişkinde hem kaynak hem de ifade biçimi açısından belirgin farklılıklar gösterir.

Bu parçadan aşağıdakilerin hangisine ulaşılamaz?

A) Utanç duygusu, yaş ilerledikçe yalnızca çevresel geri bildirimlere bağlı kalmayıp bireyin içsel değerlerine göre şekillenme eğilimine girer.

B) Ergenlik dönemi, utancın temel belirleyicisi olarak toplumsal normların yanı sıra arkadaş ilişkilerinde görülen kabul edilme ya da reddedilme kaygılarıyla da bağlantılıdır.

C) Çocukluk dönemindeki utanç deneyimleri, daha çok büyüklerin yönlendirmeleri ve sınır koyucu tutumları aracılığıyla oluşur.

D) Utancın kaynağı, yaşamın birçok döneminde dışsal faktörlerdir ancak bireyin toplumsal beklentilerden bağımsızlaşması çok mümkün değildir.

E) Utanç duygusu, yalnızca yapılan davranıştan utanma şeklinde ortaya çıkmaz; yanlış anlaşılma ya da grubun dışında kalma ihtimali de bu duyguyu tetikleyebilir.