Türkçede Kök Değişimi İstisnası
Yayınlanma:
9. Diller yapı bakımından bükümlü, eklemeli ve tek heceli olarak gruplandırılır. Bükümlü dillerden olan Arapçada kabl > istikbal örneğinde olduğu gibi kökler çekime girdiğinde değişime uğrar ve kök ile türemiş biçim arasındaki ilişkiyi kurmak zorlaşır. Türkçe ise sondan eklemeli bir dildir, türetim ve çekim ekleri eklendiği sözcüğün kökünde bir > bir +lik örneğinde olduğu gibi herhangi bir değişime sebep olmaz.
Bu açıklamaya göre aşağıdaki sözcüklerden hangisi Türkçenin bu ilkesine uymamaktadır?
A) Sana B) Benim C) Bize D) Ondan E) Sizde
(2021-ÖABT)
Animasyonlu Video Çözüm
İlk yarısı ücretsiz izlenebilir, tamamı uygulamada.
Adım Adım Yazılı Çözüm
Merhaba Orhan, seninle birlikte bu Türkçe dil bilgisi sorusunu adım adım inceleyelim.
Soru İncelemesi
Soruda dillerin yapı bakımından sınıflandırılması anlatılıyor. Özellikle bükümlü ve eklemeli diller arasındaki temel fark vurgulanıyor.
Temel Kavramlar
- Bükümlü Diller (Arapça vb.): Ek aldığında kök değişime uğrar.
- Eklemeli Diller (Türkçe vb.): Ek eklendiğinde kök genellikle değişmez.
Şimdi Türkçenin sondan eklemeli yapısını daha yakından ele alalım. Prensip olarak, bir köke ek getirildiğinde o kök özgün yapısını korur.
Türkçenin Tür Yapısı (Sondan Eklemeli)
Kural olarak Türkçede kelimeye ek geldiğinde kökte bir ses değişimi yaşanmaz.
Ancak Türkçede bu kuralın çok az sayıda istisnası vardır. Bu istisnalara kökte ünlü değişimi adı verilir.
İstisna: Bazı durumlarda ek geldiğinde kökteki ünlü ses değişebilir. Buna kökte ünlü değişimi denir.
Şimdi seçenekleri teker teker inceleyelim. A seçeneğindeki 'Sana' kelimesiyle başlayalım.
Seçeneklerin İncelenmesi
A) Sana
İkinci tekil şahıs zamiri olan 'sen' kelimesine, yönelme durum eki olan e eklendiğinde ne olduğunu görelim.
Fark ettiğin gibi, kökte bulunan ince e sesi, kalın a sesine dönüşmüştür. Yani kelimenin kökü değişime uğramıştır.
Bu durum, paragrafta belirtilen 'ek eklendiğinde kökte değişim olmaması' kuralına doğrudan aykırıdır.
Sonuç: Kökteki "e" ünlüsü "a"ya dönüşerek değişime uğramıştır. Bu durum kurala uymaz.
Şimdi diğer seçenekleri kontrol ederek emin olalım. B seçeneğinde 'Benim' kelimesi verilmiş.
Diğer Seçeneklerin Kontrolü
B) Benim
Çözümün devamı Solvi’de
9 adım daha kilitli. Tamamını animasyonlu ve sesli anlatımla ücretsiz izle.
Fotoğrafını çek, her soruyu böyle çöz.
Çözümün Devamını Ücretsiz İzle
İndirmesi ücretsiz · İlk çözümler hediye
