Osmanlı Devleti'nde Demokrasi Hareketleri

Türklerde Demokrasinin Gelişimi

- Türklerdeki demokrasinin gelişimi, zaman ve biçim olarak dünyadaki gelişmelerden farklılık göstermiştir. Türklerin sosyal hayatını belirleyen töreler ve ülke yönetiminde izlenen yol, bu farklılığın en önemli unsurlarını oluşturmuştur.

- Eski Türklerde günümüzdeki TBMM'ye benzeyen kurultay adı verilen bir meclis vardı. Bu meclis hakanın başkanlığında hatunun ve devletin ileri gelenlerinin huzurunda toplanırdı. Danışma meclisi.

- Kurultaya; hükümet üyelerinin, hanedan ile boy beylerinin, bilgelerin ve yüksek memurların katılması zorunlu idi. Kurultayda hükümdarlık onaylanır, gerektiğinde töre ile ilgili yeni kurallar getirilir ve ülke sorunları üzerinde tartışmalar yapılarak karara bağlanırdı. Divan

- Bütün Türk devletlerinde görülen töre ve danışma meclisi uygulamaları, Osmanlı Devleti'nde de bazı farklılıklara rağmen varlığını sürdürmüştür.

- Osmanlı Dönemi'nde halk ile padişah arasında 'iyiyi, doğruyu savun, kötülüğü reddet' ilkesine dayanan üstü kapalı bir sözleşme vardır. Bu sayede Osmanlı Devleti'nde birçok farklı millet; dinleri, dilleri, örf ve âdetlerini koruyarak yaşamıştır.

Osmanlı Devleti'nde Atılan Demokrasi Adımları

1) Sened-i İttifak Sözleşmesi'nin İmzalanması (7 Ekim 1808)

İlan Eden Padişah: II. Mahmut (ayanlar)

İmzalanma Nedenleri: Tımar sisteminin bozulması ile güçlenen ayanların kontrol altına alınmak istenmesi

Sonucu: Türk tarihinde ilk defa bir padişahın yetkileri kısıtlanmıştır.

2) Tanzimat Fermanı'nın İlanı (3 Kasım 1839)

İlan Eden Padişah: Sultan Abdülmecit

İlan Edilme Nedenleri: Azınlıkların isyanını önlemek, Avrupalı devletlerin iç işlerimize karışmasını önlemek, Devleti dağılmaktan kurtarmak (Milliyetçilik)

Getirdiği Yenilikler: Din, dil, ırk ayrımı olmaksızın hukuk önünde herkes eşittir. Can, mal, namus güvenliği hukukun garantisi altındadır. Herkesten adil ve gelirine göre vergi toplanacaktır. Askerlik herkes için vatan görevi sayılacaktır. Mahkemeler açık ve adil yapılacaktır.

BİLGİLENİYORUM: Tanzimat Fermanı ile Osmanlı Devleti'nde ilk kez kanun üstünlüğü kabul edilmiş; anayasalcılığın ilk adımı atılmıştır.

3) Islahat Fermanı'nın İlanı (28 Şubat 1856)

İlan Eden Padişah: Sultan Abdülmecit

İlan Edilme Nedenleri: Azınlıkların isyanını önlemek, Avrupalı devletlerin iç işlerimize karışmasını önlemek, Devleti dağılmaktan kurtarmak

Getirdiği Yenilikler: Vergide din ayrımı yapılmaksızın eşitlik sağlanacaktır. Gayrimüslimlere askerî okullara gitme hakkı tanınacaktır. Gayrimüslimlere bedelli askerlik hakkı tanınacaktır. Gayrimüslimlere devlet memuru olma hakkı tanınacaktır.

Soruda görsel içerik var: Sayfada Sened-i İttifak, Tanzimat Fermanı ve Islahat Fermanı'nı anlatan üç ana bölümlü bir tablo düzeni mevcuttur. Sağ tarafta üstte II. Mahmut'un, altta Sultan Abdülmecit'in dairesel portreleri yer almaktadır. Ayrıca metinler üzerinde el yazısı ile alınmış notlar (örneğin 'ayanlar', 'Milliyetçilik') ve fosforlu kalemle yapılmış vurgulamalar bulunmaktadır.