Numaralanmış Cümlelerle İlgili Dil Bilgisi Analizi

Selam Emine, bu dil bilgisi sorusunda numaralanmış cümleleri dil bilgisi özellikleri bakımından tek tek inceleyelim.

A seçeneğinde birinci cümlede çatı eki olduğu söylenmiş. Birinci cümledeki edilgenlik eki olan Ley ekini fark etmişsindir. Kabul edilmektedir kelimesinde bu eki görebiliriz. Dolayısıyla bu ifade doğrudur.

B seçeneği ikinci cümlede iyelik ekinden sonra durum eki almış bir sözcük olduğunu iddia ediyor. Toplum-u kelimesine bakalım. Buradaki u, belirtme hal ekidir, iyelik eki değildir. Ancak sosyoloji-si-ni gibi bir yapı olsaydı olurdu. Cümledeki sosyoloji-yi kelimesinde de sadece hal eki var. Diğer kelimeleri taradığımızda bu kurala uyan bir örnek göremiyoruz. Bu seçenek şüpheli duruyor, devam edelim.

C seçeneğinde üçüncü cümlede birden fazla fiilden isim yapan yapım eki olduğu söyleniyor. Çözümlemekten çözüm, gözlemekten gözlem, karşılaştırmaktan karşılaştırma gibi birçok örnek var. Yani bu ifade kesinlikle doğru.

D seçeneği dördüncü cümlede kip eki ve ek eylemin geçmiş zamanını birlikte almış bir sözcük arıyor. İstemiş kelimesine bakalım. İstemek fiili, mış miş duyulan geçmiş zaman kipini almış. Ancak burada ek eylem yok. Cümlenin sonundaki tanımlamıştır kelimesi ise tanımlamış kip eki ve tır bildirme eki almış. Soru kökünde ek eylemin geçmiş zamanı yani idi, imiş, ise soruluyor. Cümleyi tekrar okuduğumuzda, istemiş kelimesi aslında istemişti veya istemişmiş gibi bir yapı değil. Ancak Türkçede tır eki de geniş zaman ek eylemi olarak kabul edilir. Soru hikaye veya rivayet birleşik zamanı sormuş olabilir.