Numaralanmış Cümlelerin Analizi

Merhaba Eren! Seninle birlikte YKS Türkçe sınavında karşımıza çıkan bu detaylı dil bilgisi sorusunu adım adım inceleyelim.

Sorumuzda bir parçadaki numaralanmış cümlelerin öge dizilişi, çatısı ve yapısı gibi konular sorgulanıyor. Seçenekleri sırasıyla ele alarak hangisinin söylenemeyeceğini bulalım.

İlk olarak birinci cümlemizi ve A seçeneğini ele alalım. Cümleyi tahtaya yazıp ögelerine ayıralım.

Bir cümlenin ögelerini bulurken ilk işimiz her zaman yüklemi belirlemektir. Bu cümledeki yüklemimiz birleşik bir fiil olan yer alır ifadesidir.

Şimdi yükleme yer alan ne sorusunu sorarak özneyi bulalım. Cevabımız Peru'nun güneyindeki antik İnka şehri Machu Picchu tamlamasıdır. Dolayısıyla bu kısım öznemizdir.

Son olarak, nerede yer alır sorusunu sorduğumuzda kalan tüm bölüm, yani And Dağları'nda iki bin dört yüz otuz metre yükseklikteki bir tepenin üzerinde kısmı dolaylı tümleci, yani yer tamlayıcısını verir.

Gördüğün gibi ögelerin dizilişi özne, dolaylı tümleç ve yüklem şeklindedir. Dolayısıyla A seçeneğindeki ifade tamamen doğrudur.

Şimdi ikinci cümleyi ve B seçeneğini inceleyelim. Burada sözde özne olup olmadığı soruluyor.

Bu cümlenin yüklemi seçilmişti fiilidir. Bu fiildeki ş sesinden sonra gelen l eki, edilgenlik ekidir. Yani eylemi gerçekleştiren kişi veya kurum açıkça belirtilmemiştir.

Edilgen çatılı fiillerin yüklem olduğu cümlelerde, eylemden etkilenen varlık özne görevini üstlenir ve buna sözde özne denir. Seçilen ne diye sorduğumuzda aldığımız cevap şehirle başlayan uzun tamlamadır.

Bu şehir kendi kendini seçmediği, başkaları tarafından seçildiği için bu özne kesinlikle sözde öznedir. Yani B seçeneği de doğrudur.

Üçüncü cümlemiz ile C seçeneğine geçelim ve zarf tümleci var mı kontrol edelim.