Numaralandırılmış Cümlelerle İlgili Ses Bilgisi Analizi

Merhaba Irmak, seninle birlikte bu Türkçe sorusundaki ses olaylarını inceleyelim. Parçadaki beş cümleyi ve şıkları tek tek kontrol edeceğiz.

A şıkkı, birinci cümlede ünlü daralması olduğunu söylüyor. Birinci cümleye bakalım: Dünya aydınlık sabahlarını yitiriyor usul usul.

Buradaki yitiriyor kelimesinin kökü yitirmek fiilidir. Yor eki gelirken araya yardımcı ünlü girmiştir, bir daralma yoktur. A şıkkı yanlıştır.

B şıkkında, ikinci cümlede birden fazla kaynaştırma ünsüzü olduğu belirtilmiş. İkinci cümleyi yazalım.

Maviliğinde kelimesini incelediğimizde, mavilik-i-n-de yapısında n harfinin kaynaştırma olduğunu görüyoruz. Ancak cümlede n, s, ş, y harflerinden oluşan başka bir kaynaştırma sesi bulunmuyor. Bu yüzden B şıkkı da elenir.

C şıkkı, üçüncü cümledeki tüm sözcüklerin büyük ve küçük ünlü uyumuna uyduğunu söylüyor.

Yağmur kelimesine bakalım. A harfi kalın bir ünlüdür, yanındaki u harfi de kalındır. Yani büyük ünlü uyumuna uyar.

Küçük ünlü uyumu için ise, düz bir ünlüden sonra düz bir ünlü gelmelidir. Yağmur kelimesinde a harfinden sonra yuvarlak bir ünlü olan u gelmiş. Bu durum küçük ünlü uyumunu bozar. Dolayısıyla C şıkkı yanlıştır.