Kara Delikler Hakkında Paragraf Sorusu
Yayınlanma:
7. Birçok insan, geçtiğimiz günlerde fotoğrafı ilk kez çekilen kara deliklerin gerçekten de delik olduğunu düşünür. Ancak her zaman merak uyandırıcı bir konu olan kara delikler aslında delik değildir. Kara delikler, olağanüstü büyük kütleli yıldızların kendi içlerine çökmeleriyle oluşan gök cisimleridir. Kara deliklerin olağanüstü çekim kuvvetinden ışık bile kaçamadığı için kara delikler siyah görünür. Teknik olarak devasa birer delik olmasalar da fonksiyonları itibarıyla deliği anımsattıkları için kara delik adını almışlardır.
Aşağıdakilerden hangisi, bu parçada çürütülen yanlış bilginin doğruluğuna ihtimal vermektedir?
A) Güneş kütlesindeki yıldızların iç basıncı, kütleleri çok büyük olmadığı için kütle çekim kuvvetini bir noktadan sonra durdurabiliyor. Örneğin kendi Güneşimiz için konuşursak Dünya'nın boyutlarına kadar çöktükten sonra çökme eylemi duracak. "Peki, bir yıldızın kara delik olana kadar çökmesi için kütlesinin en az ne kadar olması gerekiyor?" diye soracak olursanız cevap şu: Güneş'in en az 15-25 katı kadar bir kütleye sahip olması lazım. Bu durumda yıldızın iç basıncı kadar büyük bir kütlenin çöküşünü hiçbir noktada durduramayacak ve yıldız adım adım kara deliğe dönüşecek.
B) Kara delikler her şeyi yutuyorsa tek bir kara delik tüm evreni yavaş yavaş yutamaz mı? Hayır. Çünkü kara deliğe dönüşen bir madde kütlesine kütle katmıyor, önceki kütlesi ne ise aynı kütlesine sahip oluyor. Örneğin Güneş birdenbire kara deliğe dönüşecek olursa Dünya bundan hiç etkilenmez, sanki kara deliğin etrafında değil de Güneş'in etrafında dönüyormuş gibi dönmeye devam eder. Yani şu an Güneş'in içine ne kadar çekiliyorsak Güneş'in kara deliğe dönüşmüş hâlinin içine de o kadar çok çekiliriz.
C) Normalde evrenin her köşesinde her saniye sonsuz tane madde-antimadde parçacıkları oluşur ve saliseler içerisinde tekrar birleşerek birbirlerini yok ederler. Kara deliğin çevresinde bu durum gerçekleştiğinde çekim gücü nedeniyle negatif yüklü parçacıkların kara deliğin içine çekildiğini, pozitif yüklü parçacıkların ise o bölgeden hemen uzaklaşıp kaçtığı düşünülüyor. Hâl böyle olunca negatif parçacıkları bir içe buyur eden kara delik de zamanla kütlesini kaybediyor ve yok oluyor.
D) Kara deliklerle ilgili ilginç fikirler var. Bunların yanlışlığını şimdilik ispatlayamıyoruz, tabii doğruluğunu da... Kara delikler evrenimizde başka bir noktaya açılan kapılar olabilir örneğin. Hatta kara deliklerin başka evrenlere veya boyutlara açılan kapılar olabileceği olasılığı da bunlardan biri. Öyle ki bizim evrenimizin bile başka bir evrenin veya boyutun içerisindeki bir kara delik olması olasılık dâhilinde. Peki, bir kara delik evrendeki iki noktayı nasıl bağlayabilir? Tabii ki kara deliklerin çevrelerindeki uzay-zaman dokusunu bükme özelliğiyle...
E) Kara delikler en basit anlatımıyla, çok büyük kütleli olan ve çok güçlü çekim kuvvetleri nedeniyle yeteri kadar yakın mesafede bulunan, her şeyi yutan kozmik yapılardır. Neden oluştuklarının cevabı ise kütle çekim kuvveti ile yıldız iç basıncının çatışmasında gizli. Ömrünün sonuna doğru yaklaşan yıldızlarda bir süre sonra merkezdeki nükleer tepkimeler kütle çekim kuvvetini dengeleyemez hâle gelir. Bu nedenle yıldızın tüm kütlesi merkeze doğru çekilmeye başlar. Bir süre sonra tüm kütle bir noktaya toplanmış olur ve yoğunluk inanılmaz arttığından bu kütlenin çevresinde olan her şey, ışık bile bu yeni oluşan yapının içerisine doğru çekilir.
Animasyonlu Video Çözüm
İlk yarısı ücretsiz izlenebilir, tamamı uygulamada.
Adım Adım Yazılı Çözüm
Merhaba Medine, bu soruda bizden paragraftaki yanlış olarak nitelendirilen bir bilginin doğruluğuna ihtimal veren seçeneği bulmamız isteniyor. Önce metni analiz edelim.
Soru Analizi
Parçada çürütülen temel yanlış düşünce şudur: Kara delikler gerçekten de birer delik değildir. Birçok insanın onları delik sandığı ama aslında çökmüş yıldızlar olduğu vurgulanıyor.
Yani biz seçeneklerde, kara deliklerin 'bir yerden bir yere açılan kapı veya delik' olabileceği fikrini destekleyen veya buna ihtimal veren bir ifade aramalıyız.
Aranan İfade: Kara deliklerin bir geçit veya kapı (delik) olabileceği ihtimali.
Seçenekleri inceleyelim. A seçeneği yıldızların nasıl kara deliğe dönüştüğünden ve kütle sınırı şartlarından bahsediyor. Parçadaki temel bilgiyle uyumlu bir bilimsel açıklama sunuyor.
Seçeneklerin İncelenmesi
A) Yıldızların çökme süreci ve kütle eşiği (Bilimsel destek)
B seçeneği, kara deliklerin kütlesinin değişmediğini ve çekim kuvvetinin yutmadan önceki haliyle aynı olduğunu anlatıyor. Bu da parçadaki fiziksel yapıyı destekler nitelikte.
B) Kütle ve çekim dengesi (Bilimsel destek)
Çözümün devamı Solvi’de
5 adım daha kilitli. Tamamını animasyonlu ve sesli anlatımla ücretsiz izle.
Fotoğrafını çek, her soruyu böyle çöz.
Çözümün Devamını Ücretsiz İzleİndirmesi ücretsiz · İlk çözümler hediye