İdarenin Bütünlüğü ve Hukuki Araçlar

Merhaba arkadaşlar. Bu videomuzda, iki bin on altı KPSS Ön Lisans sınavında çıkmış olan idare hukuku sorusunu birlikte çözeceğiz. Sorumuz, idarenin bütünlüğünü sağlayan hukuki araçlarla ilgilidir.

Anayasamıza göre, idare, kuruluşu ve görevleriyle bir bütündür ve kanunla düzenlenir. İdarenin bütünlüğünü sağlamak için iki temel hukuki araç kullanılır. Bunlar, hiyerarşi ve idari vesayettir.

Bu iki kavramı daha iyi anlamak için hazırladığım şu şemaya bir göz atalım. Hiyerarşi, aynı kamu tüzel kişiliği içindeki üst ve ast ilişkisini düzenler. İdari vesayet ise, farklı kamu tüzel kişilikleri arasındaki denetim ilişkisidir.

Hiyerarşide, her iki taraf da devlet tüzel kişiliği gibi aynı tek çatı altındadır. Bu yüzden üst, ast üzerinde emir ve talimat verme yetkisine sahiptir.

İdari vesayette ise, iki ayrı bağımsız kamu tüzel kişiliği söz konusudur. Örneğin, devlet tüzel kişiliğini temsil eden bir makam, yerinden yönetim kuruluşu olan belediyeyi veya köyü denetler. Burada kanunda yazılı sınırlar içinde bir denetim söz konusudur.

Şimdi bu kuralları seçeneklerimize tek tek uygulayalım. A seçeneği ile başlayalım.

A seçeneğinde Millî Eğitim Bakanı ile Ağrı İl Millî Eğitim Müdürü verilmiş. Her ikisi de devlet tüzel kişiliği içerisindedir. Bakan en üst makam, il müdürü ise taşra teşkilatındaki asttır. Dolayısıyla aralarındaki ilişki hiyerarşidir.

B seçeneğinde Sağlık Bakanı ile Sağlık Bakanlığı Müsteşarı verilmiş. Yine her ikisi de aynı bakanlık, yani devlet tüzel kişiliği içerisindedir. Bakan, müsteşarın hiyerarşik amiridir. Bu ilişki de hiyerarşidir.

C seçeneğinde Karayolları Genel Müdürü ile Karayolları birinci bölge müdürü yer alıyor. Karayolları Genel Müdürlüğü, kendine ait ayrı bir kamu tüzel kişiliğidir. Ancak her iki görevli de bu aynı kamu tüzel kişiliği içinde yer alır. Genel müdür üst, bölge müdürü ise asttır. Bu yüzden aralarındaki ilişki yine hiyerarşidir.