Edebî Sanatlar (Söz Sanatları) Sorusu

Merhaba Mert, gel bu edebiyat sorusunu birlikte inceleyelim. Soru bizden beyitteki altı çizili sözle yapılan sanatın benzerini bulmamızı istiyor.

Önce örnek beyte bakalım: Bir buse mi bir gül mü verirsin dedi gönlüm, bir nim tebessümle o afet gülü verdi.

Burada altı çizili olan gülü kelimesine odaklanalım. Bu kelime iki farklı anlama gelebilir.

Birinci anlamı, çiçek olan gül. İkinci anlamı ise gülmek eyleminin emir kipi ya da mazi hali olan gül-ü yani gülmeyi verdi anlamındadır.

Yazılışları aynı, anlamları farklı olan bu iki kelimenin bir arada kullanılmasına veya bir kelimenin iki anlama gelecek şekilde kullanılmasına cinas sanatı diyoruz.

Fakat burada asıl dikkat etmemiz gereken, gül kelimesinin hem gerçek çiçek anlamı hem de sevgiliye ait bir mazmun olarak kullanılmasıdır. Şair burada tevriye sanatına da göz kırpıyor olabilir ancak cinaslı bir yapı mevcuttur. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim.

A seçeneğinde meşhur Sessiz Gemi şiirini görüyoruz. Artık demir almak günü gelmişse zamandan, meçhule giden bir gemi kalkar bu limandan.

Buradaki gemi ve liman kelimeleri aslında ölümü ve dünyadan ayrılışı temsil eder. Bu bir açık istiare örneğidir. Cinas yoktur.

B seçeneğine bakalım. Ey ay, felek harab olmuş altüst olmuş senin için; bizi öyle harab, öyle altüst ediyorsun, etme.