Dizelerle İlgili Analiz Sorusu

Merhaba Ali, bu edebiyat sorusunu birlikte inceleyelim. Bize verilen dörtlükteki biçim ve içerik özelliklerine bakarak hangi seçeneğin doğru olduğunu bulacağız.

Öncelikle şiirin yapısına bakalım. Ay doğar ayazlanır, Gün doğar beyazlanır, Mahmur gözlü sevdiğim, Uyanmaya nazlanır. Bu bir mani formuna çok benziyor.

Dizelerin hece sayılarını sayalım. Ay doğar a-yaz-la-nır. Toplam yedi hece. Diğer dizeler de yedişer heceden oluşuyor.

Yedi heceli, tek dörtlükten oluşan ve 'a a b a' şeklinde kafiyelenen bu yapı tam bir mani örneğidir. Şimdi seçenekleri tek tek değerlendirelim.

A seçeneği, bir semaiden alınmıştır diyor. Semai sekizli hece ölçüsüyle yazılır, oysa bizim şiirimiz yedili. Bu yüzden A şıkkı yanlıştır.

B seçeneği yarım uyak diyor. Ayaz-lanır, beyaz-lanır, naz-lanır kelimelerine bakalım. 'lanır' kısımları rediftir. Kalan kısımlarda 'az' sesleri tam uyak oluşturur. Yani yarım uyak ifadesi de yanlıştır.