Divan Şiiri Beyit İnceleme

Merhaba Aysel, Divan edebiyatı beyitlerini analiz edeceğimiz bu güzel soruyu birlikte çözelim.

Öncelikle birinci beyite bakalım. Bir gevher-i yektadır iki bahr arasında, Hurşid-i cihan-tab ile tartılsa sezadır. Burada iki deniz arasında eşsiz bir mücevherden bahsediliyor ve dünya aydınlatan güneşle tartılmaya değer görülüyor.

İkinci beyitte ise, Dünya değer ol mah-lika dil-ber-i garra, Yusuf'da dahi yoktur onun hüsn ü bahası. Yani o ay yüzlü, parlak güzel dünyaya bedeldir; onun güzelliği ve değeri Hazreti Yusuf'ta bile yoktur deniliyor.

Şimdi şıkları tek tek değerlendirelim. A şıkkında Divan şiirine özgü söz varlığı ve tamlamalar denmiş. Gördüğümüz üzere mah-lika, gevher-i yekta gibi tamlamalar her iki beyitte de var. Bu ortak bir özelliktir.

B şıkkında beğenilen bir unsurun üstün niteliklerle yüceltilmesi var. İlk beyitte bir mücevher güneşle kıyaslanıyor, ikinci beyitte ise bir güzel Yusuf peygamberden daha güzel gösteriliyor. İkisi de yüceltmedir.