Cümle Öğeleri Analizi

Merhaba Melike, bu Türkçe sorusunda bizden hangi cümlenin öge sıralanışının 'özne, zarf tümleci ve yüklem' şeklinde olduğunu bulmamız isteniyor. Haydi cümleleri tek tek inceleyelim.

Birinci cümleye bakalım. Yakup Kadri, Cumhuriyet'in ilan edildiği yıl Rahmet'i yayımladı. Bu cümlede yayımladı yüklemdir. Yayımlayan kim? Yakup Kadri, yani öznedir. Ne zaman yayımladı? Cumhuriyet'in ilan edildiği yıl, zarf tümlecidir. Neyi yayımladı? Rahmet'i, yani belirtili nesnedir. Bu yüzden bu cümle aradığımız yapıda değildir.

İkinci cümleyi inceleyelim. Başlangıçta bireyin toplumdan soyutlanmış kıymetlerini anlatan yazar, yaşadığı dönemin etkisiyle hikâyenin yönünü değiştirmiştir. Burada değiştirmiştir yüklemdir. Değiştiren kim? Başlangıçta bireyin toplumdan soyutlanmış kıymetlerini anlatan yazar, yani öznedir. Nasıl değiştirmiştir? Yaşadığı dönemin etkisiyle, yani zarf tümlecidir. Neyi değiştirmiştir? Hikâyenin yönünü, yani belirtili nesnedir. Bu cümle de aradığımız şablona uymaz.

Üçüncü cümleye baktığımızda, Ömer Seyfettin'in coşkuyla anlattığı sorunları ekonomik temele oturtarak sunmayı dener. Dener yüklemdir, deneyen kim? O, yani gizli öznedir. Gizli özne olduğu için bu cümleyi de doğrudan eliyoruz.

Dördüncü cümlede, Millî Savaş Hikâyeleri eseri, adından da anlaşılacağı gibi, Kurtuluş Savaşı yıllarında yaşananlardan çıkarılan hikâyeleri anlatır. Anlatır yüklemdir. Anlatan ne? Millî Savaş Hikâyeleri eseri, yani öznedir. Nasıl anlatır? Adından da anlaşılacağı gibi, zarf tümlecidir. Neyi anlatır? Kurtuluş Savaşı yıllarında yaşananlardan çıkarılan hikâyeleri, yani belirtili nesnedir. Bu cümle de elenir.