Cahit Zarifoğlu'nun Şiir Anlayışı

9. Sunucu:

— Zarifoğlu şiirinin dayandığı sütunlar nelerdir desem?

Eleştirmen:

— Modern Türk şiirinin dilini ve hayal gücünü en çok zorlayan şairlerden birisi olan Cahit Zarifoğlu, öncesiz ve sonrasız bir şiir ortaya koymuştur. Onun şiirleri, içerdiği hüzün bakımından İkinci Yenicilerden Turgut Uyar'la, düşünce yapısı açısından Sezai Karakoç'la, imge dünyası bakımından Alman şair Rilke ile ilişkilendirilse de tekil bir şiirdir. Bu kendine özgü oluş, şiirlerinin genellikle kapalı ve anlaşılmaz bulunmasına neden olmuştur.

Sunucu:

— Hiç mi etkilendiği ya da en azından benzediği şair yok?

Eleştirmen:

— Şiir anlayışı bakımından Sezai Karakoç ve Necip Fazıl çizgisinde yer alır. Ona göre şiir, insandan ve maddeden bağımsız bir varlığa sahiptir. Şair ise âdeta bir baraj suyunu tutan bent gibi şiiri insanlığa ulaştıran bir kanal, bir araçtır. Şiirin bu bağımsız varlığına dışarıdan bir müdahalenin, bir dayatmanın olmaması gerektiği konusundaki düşünceleriyle gerçeküstücülere yaklaşan şair, şiirin metafizik niteliği konusunda onlardan ayrılır. Şiir de tıpkı insan gibi Yaradan'a doğru bir yönelme içerisindedir. Metafiziksiz şiir olmaz. Şiir, maddenin ördüğü duvarların ve perdelerin arkasını kurcalama işidir. Gerçeküstücü ögelerle destansı söyleyişin rahat ve geniş sesi onun şiirlerinin çekiciliğini oluşturan faktörler arasındadır. Özellikle serbest ölçünün olanaklarından yararlanarak yazdığı İşaret Çocukları kitabındaki şiirlerinde âdeta art arda patlayan, seri atış etkisi yaratan, şaşırtıcı, özgün imge sağanağı onu, kuşağı arasında ve Türk şiirinde öne çıkaran özelliklerinin başında gelir.

Söyleşide Zarifoğlu şiirinin hiçbir yere dayanmayan, tekil bir şiir olduğu belirtilse de ipuçlarından yararlanılarak sanatçı, bir gruba dâhil edilmek istendiğinde aşağıdakilerden hangisiyle ilişkilendirilebilir?

A) Milliyetçi duyarlılığı yansıtan şiir

B) Serbest nazım ve toplumcu gerçekçi şiir

C) Mistik-metafizik eğilimler taşıyan şiir

D) Dinî-tasavvufi geleneği yansıtan halk şiiri

E) İkinci Yeni sonrası toplumcu şiir